สึนามิ (Tsunami)

กลไกการเกิด ระบบเตือนภัย และความสัมพันธ์กับแผ่นดินไหว

สึนามิเป็นคลื่นยักษ์ที่เกิดจากการเคลื่อนตัวของพื้นทะเลอย่างกะทันหัน มักเป็นผลจากแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ใต้ทะเล ระบบ eQNode สามารถตรวจจับแผ่นดินไหวที่อาจก่อให้เกิดสึนามิ และแจ้งเตือนล่วงหน้าได้

คู่มือการใช้งาน/สึนามิ

สึนามิ (Tsunami) มาจากภาษาญี่ปุ่น "津波" แปลว่า "คลื่นท่าเรือ" คือคลื่นขนาดใหญ่ที่เกิดจากการเคลื่อนตัวของมวลน้ำปริมาณมหาศาลในมหาสมุทร สาเหตุหลักคือแผ่นดินไหวที่เกิดใต้ทะเลลึก (submarine earthquake) ซึ่งทำให้พื้นทะเลยกตัวหรือทรุดตัวอย่างกะทันหัน

กลไกการเกิดสึนามิ

1
แผ่นดินไหวใต้ทะเล: เกิดแผ่นดินไหวขนาด ≥ 7.0 ที่ระดับตื้น (< 70 km) ใต้พื้นมหาสมุทร ทำให้พื้นทะเลเคลื่อนตัวในแนวดิ่ง
2
การเคลื่อนตัวของมวลน้ำ: น้ำทะเลถูกดันขึ้นหรือดูดลง สร้างคลื่นที่แผ่ออกทุกทิศทางด้วยความเร็วสูง
3
การเดินทางของคลื่น: ในทะเลลึก คลื่นเคลื่อนที่เร็วมาก (500-800 km/h) แต่สูงเพียง 30-60 cm เรือในทะเลลึกแทบไม่รู้สึก
4
การปะทะชายฝั่ง: เมื่อเข้าสู่น้ำตื้น คลื่นชะลอลง (30-50 km/h) แต่สูงขึ้นมาก (อาจสูงถึง 10-30 เมตร) ทำลายชายฝั่ง

ความเร็วคลื่นสึนามิ

v = √(g × d)

โดย:
  v = ความเร็วคลื่น (m/s)
  g = ความเร่งโน้มถ่วง (9.81 m/s²)
  d = ความลึกของน้ำ (m)

ตัวอย่าง:
  ทะเลลึก 4,000m: v = √(9.81 × 4000) = 198 m/s ≈ 713 km/h
  น้ำตื้น 10m:     v = √(9.81 × 10)   = 9.9 m/s ≈ 36 km/h

อ้างอิงและมาตรฐาน

  • NOAA - National Oceanic and Atmospheric Administration: Tsunami Warning System
  • IOC/UNESCO - Intergovernmental Oceanographic Commission: Indian Ocean Tsunami Warning System (IOTWS)
  • ศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติ (NDWC) - กระทรวงมหาดไทย
  • กรมอุตุนิยมวิทยา - ข้อมูลแผ่นดินไหวและสึนามิ
  • Lay, T. et al. (2005). The Great Sumatra-Andaman Earthquake of 26 December 2004. Science, 308(5725)