แผ่นดินไหว (Earthquakes)

ทฤษฎีและหลักการวัดแผ่นดินไหว

การวัดแผ่นดินไหวด้วย accelerometer อาศัยค่า PGA (Peak Ground Acceleration) เป็นตัวบ่งชี้ความรุนแรง ร่วมกับการประมาณขนาด Richter Equivalent เพื่อให้ผู้ใช้เข้าใจขนาดเทียบเคียงกับมาตราส่วนสากล

คู่มือการใช้งาน/แผ่นดินไหว

แผ่นดินไหว (Earthquake) คือปรากฏการณ์ที่พื้นดินสั่นสะเทือน เกิดจากการปลดปล่อยพลังงานอย่างกะทันหันภายในเปลือกโลก มักเกิดบริเวณรอยเลื่อน (fault) ที่แผ่นเปลือกโลก (tectonic plates) เคลื่อนที่ชนกัน เลื่อนผ่านกัน หรือแยกออกจากกัน

ประเภทของคลื่นแผ่นดินไหว

คลื่นปฐมภูมิ (P-wave)

คลื่นตามยาว เคลื่อนที่เร็วที่สุด (6-8 km/s) สามารถผ่านได้ทั้งของแข็ง ของเหลว และแก๊ส
ลักษณะ: ดัน-ดึงในทิศทางเดียวกับการเคลื่อนที่
ความรู้สึก: สั่นขึ้น-ลง มาถึงก่อน

คลื่นทุติยภูมิ (S-wave)

คลื่นตามขวาง เคลื่อนที่ช้ากว่า (3.5-4.5 km/s) ผ่านได้เฉพาะของแข็ง
ลักษณะ: สั่นตั้งฉากกับทิศทางการเคลื่อนที่
ความรู้สึก: สั่นซ้าย-ขวา สร้างความเสียหายมากกว่า

แผ่นดินไหวในประเทศไทย

ประเทศไทยมีรอยเลื่อนมีพลัง (active faults) หลายแห่ง โดยเฉพาะภาคเหนือและภาคตะวันตก เช่น รอยเลื่อนแม่จัน รอยเลื่อนแม่ทา รอยเลื่อนเจดีย์สามองค์ และรอยเลื่อนศรีสวัสดิ์ นอกจากนี้ยังได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวในประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เมียนมาร์ ลาว

รอยเลื่อนพื้นที่ขนาดสูงสุดที่เคยบันทึก
รอยเลื่อนแม่จันเชียงรายM 6.3 (2014)
รอยเลื่อนแม่ทาเชียงใหม่-ลำพูนM 5.0
รอยเลื่อนเจดีย์สามองค์กาญจนบุรีM 5.9
รอยเลื่อนศรีสวัสดิ์กาญจนบุรีM 5.6

อ้างอิงและมาตรฐาน

  • USGS ShakeMap: Modified Mercalli Intensity (MMI) - PGA correlation tables
  • Chopra, A.K. (2020). Dynamics of Structures: Theory and Applications to Earthquake Engineering, 5th Edition
  • มาตรฐาน มยผ. 1302-52 (มาตรฐานการออกแบบอาคารต้านแผ่นดินไหว กรมโยธาธิการ)
  • กรมอุตุนิยมวิทยา - ข้อมูลแผ่นดินไหวและรอยเลื่อนมีพลังในประเทศไทย